Mindset naar innoveren

Technologie heeft de manier waarop we samen werken en leven enorm veranderd. Nieuwe functies ontstaan en vragen om andere of nieuwe competenties. We vinden dat ook kinderen moeten leren omgaan en werken met die nieuwe technologische mogelijkheden. Maar hoe? Ik zie de school als oefenplaats voor een betere samenleving. Maar wat vraagt de huidige samenleving van kinderen? En welke vaardigheden worden er over tien jaar van hen gevraagd? Hoe moet je dat dan in het onderwijs oefenen en wat kun je oefenen? Het zijn stuk voor stuk vraagstukken waar wij ons bij het iXperium mee bezighouden en die mijn fascinatie hebben.

Veranderen? Uit onderzoek blijkt dat de methode voor leraren nog steeds de veilige vertrekbasis vormt. En als de gewenste opbrengsten gehaald worden blijft de noodzaak tot innoveren al helemaal achterwege. Moet dan alles maar met ICT? Nee, zeker niet! Maar, hoe mooi zou het zijn om slimme verbindingen te zoeken met de doelen die nagestreefd worden. Wanneer je je als leerkracht bewust bent van de rollen die je speelt bij het werken met kinderen; (coach, instructeur, trainer en begeleider, zie je dat kinderen een grote mate van zelfverantwoordelijkheid aankunnen. Dit betekent dat je afstand kunt nemen en los kunt laten. Om los te kunnen laten moet je goed weten wat je wilt overbrengen, met welke hulpmiddelen je dat wilt doen en op welke manier je dat gaat doen. Wanneer je dat als leerkracht beheerst, m.a.w. zelf eigenaar bent, kan ICT van meerwaarde zijn voor het onderwijs.

Makkelijker gezegd dan gedaan! Naast mijn activiteiten voor het iXperium ben ik leraar in groep 7-8 en ondervind ik aan den lijve dat veranderen ontzettend moeilijk is! Op dit moment zit ik zelf middenin zo’n veranderproces. In een proces van loslaten en het bewust denken in doelen. Ik merk dat het mij helpt bij het maken van keuzes in mijn onderwijsaanbod. Ik ervaar het zelf als lastig om de methode los te laten en die weg bewandel ik dan ook met vallen en opstaan. Ik wijt het aan de behoefte aan controle. Ons onderwijs is ingericht op controle. We starten met controle, handelen naar controle en eindigen zo. Maar het uitgangspunt zou als altijd het kind moeten zijn dat leert als onderdeel van de maatschappij. Daar bewust van te zijn, sterkt mij dan weer waardoor ik toch durf te experimenteren en weer op ontdekkingstocht ga in mijn eigen ambacht en plezier ervaar in mijn vak. Het is en blijft een creatief groeiproces vol uitdaging. Ook deze ervaringen neem ik mee het iXperium in.

Samenspel Het is de kracht van het iXperium, dat we ons richten op kind én leraar. Leraren mogen bij ons oefenen, zodat kinderen dat bij hen kunnen doen. Het gesprek met de leraar vormt de basis! Samen sleutelen aan een nieuwe mindset. De manier waarop je denkt, zal bepalen welke acties je onderneemt. Wij denken dat dit de weg is naar eigenaarschap bij de leraar en dus naar betekenisvolle innovatie. Wij nemen de leraar mee op reis, stellen vragen, leggen uit, laten voelen en laten zien. Verbindingen maken, lijntjes trekken van iXperium naar leraar, van leraar naar de klas, de oefenplaats voor kinderen. We moeten de kinderen voorzien van instrumenten die hen kunnen helpen bij de oriëntatie in en op de wereld. Het begint bij de leraar. Hij vertolkt een cruciale rol, want goede educatie staat of valt nu eenmaal met de kwaliteit van de leerkracht. Dat verandert niet. Hij is het die kan zorgen voor de innovatie. Ik zie het als mijn taak om daar een rol van betekenis in te kunnen spelen als ‘Mentor Media Educatie’ bij het iXperium. Hoe mooi is dat?! Maar belangrijk is de vertaalslag. Terug naar die oefenplaats, de groep. Ik denk dat de leraar het vooral in de interactie met zijn leerlingen moet zoeken. Helpen bij de oriëntatie in en op de wereld kan door met kinderen in gesprek te gaan. Samen op onderzoek gaan, bronnen vergelijken en de juiste (onderzoeks-)vragen stellen. Samen op pad en strategie bepalen, zodat de leerling zich eigenaar voelt en is van zijn eigen leerproces. Op deze manier kunnen we leerprocessen in het basisonderwijs met behulp van ICT zo inrichten dat er meer recht wordt gedaan aan de verschillen tussen kinderen.

Praktijkvoorbeeld 1 Waar ik als persoon met veel plezier en voldoening op terugkijk, dat is onze deelname aan De Wensboom, een familieprogramma waarin Johnny de Mol bijzondere wensen van kinderen vervult. De kinderen mogen niet iets voor zichzelf wensen, maar juist voor een ander! Een levensgrote boom en bijbehorende boomhut werden op het schoolplein geplaatst en stuk voor stuk mochten de kinderen hun persoonlijke wens ophangen in deze wensboom. Op de site van RTL4 staat dat de kinderen voor één dag even geen les hebben… Maar dat is feitelijk onjuist! Het denken aan een ander, een wens bedenken, gedachten uitwerken op papier, het kunnen toelichten van de keuze, het zijn allemaal leermomenten net als een cameraploeg die de klas overneemt, Johnny de Mol in je groep, scenes die over moesten. Ik kan je vertellen dat dit aardige lessen zijn. Het is maar hoe je ernaar kijkt. Naast deze opnamedag kregen we nog een andere uitdaging: ‘De Wensboom Rap Challenge’, een wedstrijd in het maken van de beste rap voor alle deelnemende scholen en de daarbij behorende groepen. Met mijn groep heb ik meegedaan. We zijn begonnen met een inhoudelijke verkenning via een woordweb. Daarna heeft iedereen een eigen rap geschreven. We hebben daar de mooiste zinnen uit gehaald en samengevoegd tot een gezamenlijke rap. Vervolgens hebben we er passende ritmes bij gezocht, achtergronden gecreëerd en gedigitaliseerd, teksten ingezongen, een stop-motion gemonteerd… en in het iXperium voelden we ons even echte acteurs bij het opnemen van de videoclip voor een green-screen. Talent en eigenaarschap bij kinderen kwamen hier tot uiting. De een in de spotlights in de videoclip, de ander wat meer op de achtergrond bij het schrijven van de tekst en weer anderen lieten hun handen spreken. Taal, spelling, muziek, kunst, ICT, acteren en muziek… alles kwam erin terug. De betrokkenheid van de kinderen was groot. De creativiteit spatte ervan af. Ik ben de eerste die toegeeft dat dit project veel energie heeft gekost. Maar het heeft dan ook veel gebracht. Als leraar heb ik even de gebaande paden verlaten en ben ik samen met de kinderen op weg gegaan: out of the box, met verbeeldingskracht en met oog voor samenhang. Om een indruk te geven hoe wij hebben gewerkt, heb ik een fotoverslag gemaakt. Dat kun je als PDF-bestand vinden via: http://bs-adelbrecht.nl/uploads/files/hetprocesvandewensboomrapchallenge.pdf

Praktijkvoorbeeld 2 Mijn meest recente project waarin ik de mogelijkheden van ICT omarmde, was onze Skype-sessie met Oeganda. Al jaren zijn wij bevriend met een primary school in Oeganda via Stichting Sharing Schools. De kinderen op mijn school hebben zelfs een eigen club opgericht: ‘De Oeganda Kids Club’. Zij vergaderen eens in de maand met elkaar en verzinnen de mooiste plannen om uit te wisselen met Oeganda. Dat past helemaal in het straatje van Stichting Sharing Schools die als doel heeft om de blik van kinderen te verruimen en om ze bewust te maken van verschillen tussen culturen.  Kinderen leren met, van en over elkaar door uitwisseling van kennis en ervaring op basis van gelijkwaardigheid en respect. Het mooie van zo’n project is dat je verbindingen maakt tussen verschillende vakken en vele gebieden raakt. Je verdiept je met de kinderen in een ander land, dat roept vragen bij hen op, deze worden vertaald dit in het Engels, ze communiceren in het Engels en er komen nog antwoorden terug ook. Dat de Oegandese kinderen via de Skype-verbinding vroegen om samen ritmes te klappen en muziek te maken was geweldig. Fantastisch dat Oeganda dan even zo dichtbij is!

Nog meer inspiratie gezocht? Bij ons in het iXperium staat de deur open! Om te spreken met elkaar, een passie te delen en om te verbinden. Je bent van harte welkom!

Marc Coolen Mentor Media Educatie iXperium; onderwijskundig I-coach Stichting Primair Onderwijs Groesbeek

3 reacties

  1. In uw tekst stelt u zich de vraag: welke vaardigheden hebben onze kinderen over tien jaar nodig. Dat is een goede en een heel lastige vraag. Eind jaren 80 werd de filmreeks Back to the Future gemaakt, daarin proberen de filmmakers zich een voorstelling te maken van het jaar 2015. Een aantal voorspellingen kwamen uit zoals ‘Skypen’, maar van een zwevend skateboard en zelfdrogende kleding is het nog niet gekomen.
    Als we nu een voorspelling willen doen voor de samenleving, de beroepen en het onderwijs in het jaar 2030, zullen we er waarschijnlijk ook flink naast zitten. Dat wil niet zeggen dat we er niet over moeten nadenken. Dat ICT een grote rol zal spelen lijkt me een zekerheid. Het is een goede zaak dat er leerkrachten zijn zoals u, die het voortouw nemen in die ontwikkelingen. Succes.

  2. Ik juich het als moeder en als HR manager toe dat er bewustzijn ontstaat bij docenten, zoals Marc, om ICT te koppelen aan de lesmethodiek als ook om ICT te zien als output van het leerproces van het kind op school. Jong geleerd is oud gedaan. Ik merk in mijn functie van HRM dat werkgevers andere competenties vragen van hun personeel dan voorheen, marketingstrategieën veranderen en het tempo van vernieuwing en verandering in bedrijven is hoog. Het is goed dat de lesmethodiek op basisscholen ook vernieuwd en aansluit bij het tempo van de veranderingen. Zoals je vroeger je woordjes (vis, boom, roos) leerde van het klassikale krijtbord (al dan niet ondersteund door een visueel plaatje opgehangen aan een draad in de klas) is niet meer genoeg voor deze jonge generatie: nu leert het kind van het krijtbord (inmiddels digibord), schrijft het woord op de tablet, controleert het geschreven woord via de smartphone en hoort het woordje op een vlog.
    Een methodiek is passé, combinaties van methodieken zijn de toekomst. Het is mooi om te zien, te horen en te lezen hoe Marc leerkracht en leerling in dit bewustwordingsproces mee neemt!

  3. Hallo Marc,

    Even iets over jouw stukje in CHRONOS.
    Mindset naar innoveren.
    Een goed geschreven gedachtegang. Hierin komen duidelijk meerdere punten naar voren.
    De worsteling en de wil van de leerkracht. Dit met betrekking op de praktijk. Mogelijkheden binnen de school met uitgangspunten, doelstellingen, verplichtingen. Dit alles tegenover de wil van de leerkracht, die hunkert naar verandering binnen en buiten die mogelijkheden. Heel methode gebonden of deze als leidraad en hulpmiddel te gebruiken.
    Het kind centraal stellen en leren omgaan met de wereld om zich heen, Nu en toekomstgericht. Niet alleen de vaardigheden voor nu, maar vooral ook toekomst gericht binnen de zeer snel veranderende maatschappij. Dit zonder afbreuk te doen aan de eigen identiteit en capaciteit van het kind. Elk kind is een genie……”
    De voorbeelden, die je geeft zijn zeer inspirerend.
    Succes met het verder innoveren, maar dat is jou met je enthousiasme wel toevertrouwd.

    Vriendelijke groet,

    Cees van de Ven

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *